Η Πέρα Χώρα – Μέρος III

«Καλώς ήρθατε κύριε Κ…! Ελπίζω να απολαύσατε την εμπειρία του πάρκου…», τον χαιρέτησε ο θρυλικός δημιουργός της Πέρα Χώρας σφίγγοντας του το χέρι.

«Γεια και χαρά σας Δρ. Ράινερ. Για την ακρίβεια δε θα την έλεγα απολαυστική, αλλά διδακτική», είπε ο Κ… ανταποδίδοντας τον χαιρετισμό.

«Φαίνεστε διαφορετικός. Σαγηνεύομαι από τα ανήσυχα βλέμματα. Ξέρετε, o Πικάσο συνήθιζε να λέει πως οι καλοί καλλιτέχνες αντιγράφουν, ενώ οι σπουδαίοι κλέβουν. Ίσως χρησιμοποιήσω κάτι κι από σας στο επόμενο ανδρείκελο μου…»

«Με κολακεύετε Δόκτωρ, αλλά δεν νομίζω πως θα σας φανώ χρήσιμος. Προσωπικά στο πάρκο θα ήθελα να συναντήσω πιο ενδιαφέροντες χαρακτήρες από εμένα, ενώ το παρουσιαστικό μου σίγουρα δεν ενδείκνυται για μοντέλο. Θαρρώ πως έχετε μεγαλύτερη φαντασία!», αποκρίθηκε ο Κ…, τρομοκρατημένος στην ιδέα ενός ανδρείκελου που θα του έμοιαζε.

«Περί αυτού δε χωράει αμφιβολία!», απάντησε περιφρονητικά ο Ράινερ.

Ο Κ… ένιωσε αηδία για την υπεροψία του συνομιλητή του, τόσο που πλέον αδιαφορούσε να κρύψει την αντιπάθεια του γι’ αυτόν. Για λίγα δευτερόλεπτα επικράτησε εκκωφαντική σιωπή, την οποία ενίσχυε ο ψηλοτάβανος χώρος με  τους βιομηχανικούς σωλήνες που με χάρη πλέκονταν γύρω από τις θεόρατες κολόνες όπου περπατούσαν.

«Αφού είστε τόσο ευφυής πως μπορείτε να πιστεύετε ότι κάποιος μπορεί να απολαύσει το πάρκο σας; Οι περισσότερες εμπειρίες είναι μάλλον οδυνηρές…», ρώτησε αιφνιδιαστικά ο Κ… ρίχνοντας συνεχώς βλοσυρές ματιές στον Ράινερ.

«Πράγματι, με μια πρώτη ματιά μοιάζουν αποτρόπαιες σε κάποιον απλό παρατηρητή. Για τον ίδιο το δράστη, όμως, αποτελούν λύτρωση. Τον απελευθερώνουν απ’ τα διεστραμμένα ανθρώπινα ένστικτα. Βεβαίως οφείλω να ομολογήσω πως η εμπειρία ίσως να μην είναι ευεργετική για όλους. Με βάσει αυτό θα έλεγα πως η αξία του πάρκου είναι σχετική».

«Προσωπικά μου φαίνεται παντελώς άχρηστο…», κραύγασε ο Κ…

«Νομίζω πως τώρα γίνεστε επιπόλαιος. Μια τέτοια δομή καθιστάθηκε αναγκαία από τη στιγμή που ανακαλύφθηκε ο λόγος και ο άνθρωπος απέκτησε συνείδηση. Μαζί με την δύναμη να κυριαρχήσει επί της Γης, σύμφωνα με τον Λακάν του δημιουργήθηκε αυτομάτως μια έλλειψη. Αυτά που σκεφτόταν δεν μπορούσε να τα εκφράσει ακέραια, ακριβώς επειδή η κοινή λογική είναι μονάχα μια σύμβαση, μια κοινωνική κατασκευή, που δεν μπορεί με κανένα τρόπο να εκπληρώσει αυτή τη πηγαία έλλειψη. Η αλήθεια από εκείνη τη στιγμή έγινε μία και απόλυτη. Όμως, για τον καθένα υπάρχουν πολλές αλήθειες και μονάχα ένα ψέμα. Η πραγματικότητα που πάντα ψεύδεται. Αυτή ακριβώς την απούσα ειλικρίνεια προσφέρει το πάρκο…»

«Δηλαδή το πάρκο προσφέρει αλήθειες που εν τέλει δεν υπάρχουν μιας και δεν υφίσταται καμία αλήθεια. Όμως αν δεν υπάρχει η αλήθεια, τότε δεν υπάρχει ούτε το ψέμα, ούτε η πραγματικότητα, ούτε το πάρκο σας. Δεν υπάρχει τίποτα παρά περιφρόνηση. Μήπως τελικά αυτή να είναι η απόλυτη ελευθερία που εσείς προσπαθείτε τόσο περίτεχνα να πουλήσετε;»

«Συγχαρητήρια! Μόλις συλλάβατε το νόημα της Πέρα Χώρας! Η απόλυτη περιφρόνηση της ηθικής και της φύσης, αποτελεί μια επανάσταση για τον ανθρώπινο ψυχισμό. Φυσικά ο τρόπος που λειτουργεί το μυαλό δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη και σίγουρα όχι μόνο με συζητήσεις όσο βαθιές και αν είναι αυτές. Χρειάζονται πράξεις που θα αλλάξουν τους ανθρώπους εμπειρικά! Αυτή η αλλαγή να είστε σίγουρος πως μόνο θετικά θα επιδράσει στη κοινωνική συμβίωση.»

«Είστε πολύ ρομαντικός Δόκτορα. Όμως, η βία συνεχίζει να υφίσταται στη πραγματική ζωή, συχνά από τους ίδιους που διαπράττουν εγκλήματα στο πάρκο σας. Πως το εξηγείτε αυτό;», είπε σχεδόν ειρωνικά ο Κ…, που κατέβαλλε μεγάλη προσπάθεια να κρατηθεί όρθιος σ’ αυτή τη κουβέντα που όλο και του ξέφευγε.

«Το πάρκο καλλιεργεί τη βία μόνο σε όσους την αποζητούν. Και φυσικά αν κάποιος χρειάζεται κάτι το βρίσκει. Είναι προτιμότερο, λοιπόν, να το βρει ελεγχόμενα μέσα από έναν οργανισμό που θα εγγυάται την ασφάλεια αυτού και των γύρω του. Επίσης, αν ένα έγκλημα συμβεί στη πραγματική κοινωνία τότε σαφώς θα πρέπει να υπάρξει  και τιμωρία. Έτσι πλήττονται δύο σημαντικά γρανάζια του δυναμικού της κοινωνικής μηχανής. Αντιθέτως, στο πάρκο τα βλαβερά ένστικτα απομονώνονται και εκφράζονται δίχως να βλάπτουν κανέναν άνθρωπο και φυσικά χωρίς να απαιτούν κάποια ποινή. Βέβαια, εγκλήματα συνεχίζουν να διαπράττονται στον πραγματικό κόσμο, είτε γιατί οι δράστες προτιμούν την ωμότητα του, είτε γιατί δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να έρθουν στο πάρκο. Όπως και να ‘χει κρατάμε αρχεία. Πέρα από την συμβολή μας στην ψυχαναλυτική έρευνα, αν μας ζητηθεί μπορούμε σε ειδικές περιπτώσεις να συνεργαστούμε και με τις Αρχές».

«Δηλαδή, κατά τη γνώμη σας, φέρνοντας τη βία στην επιφάνεια την καταπολεμάτε. Το πάρκο δεν είναι παρά ένα χώρος εκτόνωσης καταπιεσμένων ενστίκτων και παρορμήσεων. Μια πρωτοποριακή, ομοιοπαθητική μορφή ψυχανάλυσης… Αποτελεί θεματοφύλακα της δημόσιας τάξης και της ψυχικής υγείας της κοινωνίας. Και φυσικά, έρχεται σε εξωφρενικά υψηλή τιμή. Χμμ, ενδιαφέρον τρόπος θεώρησης των πραγμάτων», παρατήρησε προβοκατόρικα ο Κ…

«Ακριβώς… Πιστεύω πως έχετε ακουστά τη θεωρία της μετουσίωσης. Κατά τον Φρόιντ ορίζεται ως η διαδικασία εκτροπής των σεξουαλικών ενστίκτων προς πράξεις υψηλότερης κοινωνικής αξίας, θεωρώντας την μάλιστα ως ένα σημάδι ωριμότητας πολιτισμού.» [1]

«Μάλιστα…», μουρμούρισε ο Κ…

«Ο C. Rycroft, από την μεριά του, ορίζει τον όρο ως μια αναπτυξιακή διαδικασία, μέσω της οποίας ενστικτικά δυναμικά εκφορτίζονται σε μη-ενστικτικές μορφές συμπεριφοράς. Η διαδικασία περιλαμβάνει την μετάθεση ψυχικής ενέργειας από δραστηριότητες και αντικείμενα πρωτογενούς βιολογικού ενδιαφέροντος σε άλλα μικρότερου ενστικτικού ενδιαφέροντος. Τέλος, μέσω αυτής η ποιότητα του συναισθήματος που συνοδεύει τη δραστηριότητα γίνεται από-σεξουαλικοποιημένη και από-επιθετικοποιημένη»[2], κατέληξε ο Δρ. Ράινερ ολοκληρώνοντας το επιστημονικό του παραλήρημα.

«Στην περίπτωση της μετουσίωσης, όμως, έχουμε την μετατροπή ενός ενστίκτου σε συμπεριφορές χαμηλότερου ενστικτικού επιπέδου και υψηλότερου πνευματικού. Τέτοια ένστικτα, για παράδειγμα, μπορούν να ξεσπάσουν στη τέχνη. Όμως, εντός του πάρκου η εκτόνωση τους γίνεται στείρα χωρίς να μετουσιώνεται ούτε στο ελάχιστο», είπε ο Κ… εκνευρισμένος από την αοριστία του λόγου του Ράινερ.

«Χαχα! Τέχνη ε; Έχουμε φιλοξενήσει μπόλικη από δαύτη. Μην ξεχνάτε πως για κάποιους τέχνη μπορεί να είναι ο θάνατος, ο πόλεμος ή η διαστροφή. Πράγματι, στο πάρκο τα ένστικτα δεν μετουσιώνονται. Όμως βρίσκουν διέξοδο! Οι καταναλωτές των εμπειριών της Πέρα Χώρας, εκτονώνουν τις κοινωνικά ανεπίτρεπτες παρορμήσεις ή φαντασιώσεις τους για να μην το πράξουν εντός της κοινωνίας. Αυτό από μόνο του αποτελεί σημαντικό πολιτισμικό στοιχείο. Η μετουσίωση είναι μια διαδικασία που απαιτεί ωριμότητα, χρόνο και αυτογνωσία. Η συντριπτική πλειοψηφία των σημερινών πολιτών δεν διαθέτει τίποτα απ’ τα τρία.  Στη Πέρα Χώρα η μετουσίωση μπορεί να παρακαμφθεί αν απλά και μόνο εκτονωθεί το ένστικτο. Αυτή η διαδικασία μπορεί να επαναλαμβάνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα».

«Κάτι σαν πρέζα δηλαδή; Μόλις ξαναφουντώσουν τα βλαβερά ένστικτα, βρίσκουν για άλλη μια φορά καταφύγιο στο θεματικό σας πάρκο. Αναρωτιέμαι ποιος άραγε θα βγει κερδισμένος απ’ αυτή την ιστορία. Ο πολίτης; η κοινωνία; ή η εταιρεία σας;», τον ρώτησε ο Κ…, που είχε αρχίσει να χάνει τον έλεγχο του εαυτού του και της συνέντευξης.

«Υποθέτω πως όλοι… Τίποτα δυστυχώς δεν προσφέρεται δωρεάν κύριε Κ… Κάθε μορφή ψυχαγωγίας έχει το αντίτιμο της κι ο καταναλωτής καλείτε να επιλέξει το προϊόν που επιθυμεί. Όπως προανέφερα, οι επιδράσεις του πάρκου δεν είναι απόλυτες. Εσείς, για παράδειγμα, επανειλημμένως βρήκατε την εμπειρία φριχτή. Όμως, σίγουρα υπήρξαν στιγμές στις οποίες διασκεδάσατε και με το παραπάνω. Έτσι δεν είναι;» τον ρώτησε χαμογελώντας πονηρά ο Ράινερ.

«Η αλήθεια είναι πως είχα κάποιες τέτοιες στιγμές…», απάντησε μέσα από τα δόντια του ο Κ…, φανερά ντροπιασμένος και μετανιωμένος για τις διαστροφές του.

«Μην ντρέπεστε κύριε Κ… Η απόλαυση δεν είναι αμαρτία παρά τα όσα σας έχουν πει!», τον καθησύχασε ο Ράινερ.

«Μου λέτε να μη ντρέπομαι, όμως η αδυναμία είναι που με ωθεί στο να ενδίδω στις απολαύσεις κατώτερων ενστίκτων. Δυστυχώς για εσάς υπάρχουν και αυτοί που ενώ έχουν την δυνατότητα να επισκεφθούν τη Πέρα Χώρα, την απαρνιούνται. Αυτοί δεν χρειάζεται να σας χρυσώσουν για να ‘γεμίσει’ η ψυχή τους! Είναι ηλίθιοι που δεν απολαμβάνουν τη μία και μοναδική ζωή τους ή ανώτεροι πνευματικά;  Αλήθεια, σας ενοχλούν καθόλου οι άνθρωποι που δεν συμβαδίζουν με το πελατολόγιο σας;», τον ρώτησε ο Κ…

«Αντιθέτως κύριε Κ…, χαιρόμαστε γι’ αυτούς όπως ένας γιατρός θα χαιρόταν αν όλος ο κόσμος είχε υγεία. Αλλά αυτό είναι αδύνατον γιατί για όσο υπάρχει ζωή θα υπάρχει και αρρώστια. Όμως, αξίζει να αναλύσουμε ποιοι άνθρωποι δεν θα επισκέπτονταν την Πέρα Χώρα. Προσωπικά τους τοποθετώ σε δύο κατηγορίες. Από την μία έχουμε αυτούς οι οποίοι μένουν παντελώς αδιάφοροι μπροστά στις απολαύσεις που προσφέρει το πάρκο είτε γιατί δεν έχουν απωθημένα, είτε απλά γιατί δεν απολαμβάνουν τη θεματολογία μας, πράγμα σπάνιο. Αυτοί θα έλεγα πως αποτελούν το πιο υγιές ψυχικά κομμάτι της κοινωνίας. Από την άλλη, υπάρχουν και αυτοί που φοβούνται να ζήσουν και εθελοτυφλούν μπροστά σε όσα ποθούν, κατακρίνοντας αυτούς που τα απολαμβάνουν ελεύθερα και ξεδιάντροπα ως ανήθικους.Αυτά τα άτομα αρνούνται να διακρίνουν τη πολυπλοκότητα τους και ισχυρίζονται πως η ζωή είναι απλή σε μια επιφανειακή θεώρηση της ευτυχίας που θυμίζει την αντίληψη των ζώων. Με λίγα λόγια αυτοί οι άνθρωποι κάνουν διανοητικά βήματα προς την απαρχή της εξέλιξης γιατί αδυνατούν να διαχειριστούν το ξεπέρασμα της φύσης τους. Αυτούς προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε με την ίδρυση του πάρκου, επανορίζοντας την ηθική».

«Εμένα, πάντως το πάρκο μου μοιάζει περισσότερο με μια φιλοσοφημένη απάτη. Ίσως, όμως, εκτός από μηχανή χρημάτων είναι και μια προσωπική ικανοποίηση του σαδισμού σας. Κατά βάθος πιστεύω πως σας αρέσει να διαφθείρεται τους ανθρώπους για να τους κατεβάσετε στο επίπεδο σας. Όπως και να ‘χει η άνευ προηγουμένου βλακεία που χαρακτηρίζει την εποχή μας σας ανέχεται…», φώναξε ο Κ… σαν υστερικό σκυλί που γαβγίζει χωρίς να δαγκώνει.

«Μην παρεξηγείτε τα πράγματα και τη θέση σας κύριε Κ…Σύμφωνα με τον Rycroft η πνευματική περιέργεια θεωρείται ως μια μετουσίωση της σκοποφιλίας. Δεν ξέρω εσείς τι είδους ανησυχίες και αν κοιτάτε τη ζωή το ίδιο ηδονοβλεπτικά με τότε που κοιτούσατε από τις κλειδαρότρυπες στο πεδίο φετιχισμού, όμως μην ξεχνάτε πως χρήματα της Πέρα Χώρας ταΐζουν και την οικογένεια σας. Γι’ αυτό είμαι σίγουρος πως το άρθρο που θα δημοσιεύσετε θα αποτελέσει ιδανική διαφήμιση για το πάρκο! Νομίζω πως δεν μπορούμε να λήξουμε αυτήν την άκρως ενδιαφέρουσα κουβέντα. Παρόλα αυτά χάρηκα ιδιαιτέρως για τη σύντομη γνωριμία μας!», είπε χαμογελαστός ο Δρ. Ράινερ, που έμοιαζε να το διασκεδάζει.

«Όπως επιθυμείτε…», αναστέναξε ο Κ…, ενώ έσφιγγε τόσο δυνατά τις γροθιές του που τα νύχια του χώθηκαν μέσα στις παλάμες του. Με μια αέρινη κίνηση ο Ράινερ τον προσπέρασε και ο Κ…  πήρε το δρόμο της επιστροφής για την όχι και τόσο κακή ζωή του…

[1] Freud, A. (1937). The ego and the mechanisms of defence (Cecil Baines, Trans.). UK, London: Hogarth (original German edition, 1936).

[2] Rycroft, C. (1995). Critical Dictionary of Psychoanalysis (2nd ed.). UK, London: Penguin Books.

(Visited 101 times, 1 visits today)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.